ग्रामसेवकाची कामे व कर्तव्ये: गावाच्या विकासाचा प्रमुख आधारस्तंभ
बार्शी:
ग्रामपंचायतीच्या सुयोग्य प्रशासनासाठी आणि ग्रामविकासाच्या अंमलबजावणीसाठी ग्रामसेवक ही अत्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावतो. महाराष्ट्र ग्रामपंचायत अधिनियम 1958 नुसार ग्रामसेवक हा ग्रामपंचायतीचा सचिव असून तो शासन आणि ग्रामपंचायत यांच्यातील दुवा म्हणून कार्य करतो.
ग्रामसेवकाच्या जबाबदाऱ्यांमध्ये ग्रामपंचायतीच्या दैनंदिन कामकाजापासून विकास योजनांच्या अंमलबजावणीपर्यंत अनेक महत्त्वाच्या बाबींचा समावेश होतो.
—
ग्रामसेवकाची मुख्य कामे व कर्तव्ये:
1. प्रशासनिक कामकाज:
ग्रामपंचायतीच्या बैठका बोलावणे, अजेंड्याची तयारी करणे, बैठकींची नोंद (minutes) ठेवणे आणि ठरावांची अंमलबजावणी करणे.
2. आर्थिक जबाबदारी:
ग्रामपंचायतीच्या निधीचे लेखापरीक्षण, खर्चाची नोंद, वार्षिक अंदाजपत्रक तयार करणे, कर आणि शुल्क वसूल करणे.
3. विकास योजना:
महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी योजना (MGNREGA), प्रधानमंत्री आवास योजना, जलजीवन मिशन, स्वच्छ भारत अभियान, ग्रामविकास योजना इत्यादींची अंमलबजावणी.
4. जनसेवा आणि तक्रार निवारण:
नागरिकांच्या अर्ज, तक्रारी आणि मागण्यांवर कार्यवाही करणे व त्यांचे निराकरण करणे.
5. नोंदवही आणि दस्तऐवज व्यवस्थापन:
ग्रामपंचायतीचे सर्व नोंदी, मालमत्ता, जन्म-मृत्यू नोंदी, जल व स्वच्छता प्रकल्पांची माहिती अद्ययावत ठेवणे.
6. शासनाशी समन्वय:
तालुका व जिल्हा प्रशासनाशी पत्रव्यवहार, अहवाल सादर करणे, शासनाच्या सूचनांनुसार कामकाज करणे.
7. स्वच्छता आणि आरोग्य:
ग्रामस्वच्छता मोहीम, सार्वजनिक आरोग्य उपक्रम, पाणीपुरवठा, वस्ती सुधारणा आणि पर्यावरण संरक्षण यासाठी काम करणे.
8. निवडणूक काम:
ग्रामपंचायत निवडणुकीदरम्यान मतदार यादी, मतदान केंद्राची तयारी व निवडणुकीसंबंधी आवश्यक कामकाज सांभाळणे.
ग्रामसेवकाचा उद्देश:
ग्रामसेवक हा गावातील लोकांच्या समस्यांचा प्राथमिक संपर्क बिंदू असतो. गावाच्या विकासासाठी शासनाच्या योजना प्रभावीपणे राबवणे आणि ग्रामपंचायतीचे सुशासन सुनिश्चित करणे हेच त्याचे मुख्य उद्दिष्ट आहे.
—
टीप:
ग्रामसेवकाने पारदर्शकता, प्रामाणिकपणा आणि जनसेवेचा दृष्टिकोन ठेवून काम केले, तर ग्रामपंचायत खऱ्या अर्थाने ग्रामराज्य बनू शकते.
=============================
लोकहितासाठी शेअर करा
#ग्रामसेवक #ग्रामपंचायत #GramSevak #VillageDevelopment #MaharashtraGovernment #RuralDevelopment #RTI #HumanRights #PublicAdministration
