📰 भ्रष्टाचार समाजाला लागलेली किड : ग्रामीण व शहरी दोन्ही पातळीवर उपाययोजना गरजेच्या
आवाज माझा
भ्रष्टाचार हा आज समाजाच्या प्रत्येक स्तरात खोलवर शिरलेला किड ठरला आहे. ग्रामीण भागापासून ते महानगरांपर्यंत त्याचा विळखा बसलेला असून, प्रशासनावरील विश्वास डळमळीत झाला आहे. पण ही परिस्थिती बदलणे अशक्य नाही. योग्य उपाययोजना आणि लोकसहभागातून भ्रष्टाचारावर आळा बसू शकतो.
🌱 ग्रामीण भागातील चित्र :
अनेक ग्रामपंचायतींमध्ये विकासकामांच्या टेंडर प्रक्रियेत गैरव्यवहार झाल्याच्या तक्रारी वारंवार समोर येतात.
रस्ते, पाण्याच्या योजना किंवा शेतकऱ्यांना मिळणाऱ्या अनुदानातही भ्रष्टाचाराची सावली दिसून येते.
परंतु काही गावांनी सामाजिक लेखापरीक्षण सक्तीचे करून पारदर्शकता आणली आहे, ज्यामुळे ग्रामस्थांचा विश्वास वाढला आहे.
🏙️ शहरी भागातील वास्तव :
महापालिका आणि महानगरांमधील टेंडरप्रक्रियेत लाखो-कोटींचे घोटाळे होत असल्याचे प्रकरणे उघडकीस आली आहेत.
बांधकाम परवानग्या, आरोग्य सेवा, शैक्षणिक संस्था यांमध्ये देखील भ्रष्टाचाराचे जाळे पसरलेले आहे.
मुंबई, पुणे, नागपूर यांसारख्या शहरांमध्ये नागरिक संघटनांनी आरटीआय आणि जनआंदोलनांच्या माध्यमातून काही प्रकरणे प्रकाशात आणली.
✅ भ्रष्टाचार रोखण्यासाठी महत्त्वाचे उपाय :
सर्व व्यवहार ऑनलाइन करून पूर्ण पारदर्शकता निर्माण करणे.
दोषींवर त्वरीत आणि कठोर कारवाई करणे.
ग्रामीण भागात सामाजिक लेखापरीक्षण बंधनकारक करणे.
शहरी भागात स्वतंत्र देखरेख यंत्रणा अधिक सक्षम करणे.
नागरिकांना तक्रार करण्यासाठी सोपा व सुरक्षित मार्ग उपलब्ध करून देणे.
शालेय स्तरावर प्रामाणिकपणाचे व नैतिकतेचे शिक्षण रुजविणे.
तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, “भ्रष्टाचाराविरुद्ध लढा हा केवळ सरकारचा नाही; तो संपूर्ण समाजाचा सामूहिक प्रयत्न असायला हवा. नागरिक जागरूक झाले, तर ग्रामीण व शहरी समाज या दोन्ही पातळीवर ही किड हळूहळू नष्ट होईल.”
