🔴 ब्रँडेड औषधांचा खेळ : आजारापेक्षा महाग ‘इलाज’; जनतेची उघड लूट

1. 1. 🔴 ब्रँडेड औषधांचा खेळ : आजारापेक्षा महाग ‘इलाज’; जनतेची उघड लूट

लोकमत न्यूज नेटवर्क | विशेष वृत्त

भारतात माणूस आजारी पडला की आज दोन भीती सतावतात—एक आजाराची आणि दुसरी हॉस्पिटल व औषधांच्या अवाढव्य खर्चाची. दुर्दैवाने, आज दुसरी भीती अधिक खरी ठरत आहे. औषधोपचाराच्या नावाखाली सुरू असलेला हा प्रकार वैद्यकीय सेवा नसून संघटित आर्थिक शोषण असल्याचा आरोप सामाजिक कार्यकर्त्यांकडून केला जात आहे.

🔴 जनतेची लूट कशी होते?

जनरिक ₹10, ब्रँडेड ₹150!

एकाच घटकाचं (same salt) औषध जनरिक स्वरूपात 10 ते 20 रुपयांत मिळतं, मात्र त्याच घटकाचं ब्रँडेड औषध 100 ते 200 रुपयांना विकलं जातं. औषधात फरक नसतो; फरक असतो पॅकेजिंग, जाहिरात आणि डॉक्टरांना दिल्या जाणाऱ्या कमिशनमध्ये.

डॉक्टर–कंपनी साटेलोटे

अनेक औषध कंपन्या डॉक्टरांना परदेशी सहली, महागडी भेटवस्तू, कॉन्फरन्स स्पॉन्सरशिप आणि इतर प्रलोभन देतात. त्याच्या बदल्यात डॉक्टरांकडून महागडी ब्रँडेड औषधं लिहून घेतली जातात. रुग्णाने पर्याय विचारला तर, “हेच घ्यावं लागेल” असं ठाम उत्तर दिलं जातं.

MRP चा फसवा खेळ

औषधांवर अवाजवी MRP लावली जाते. केमिस्टला मोठी सूट, डॉक्टरांना अप्रत्यक्ष फायदा, कंपनीला भरघोस नफा—पण पूर्ण पैसे भरतो तो फक्त रुग्ण.

अनावश्यक कॉम्बिनेशन औषधं

दोन-तीन औषधं एकत्र करून नवे ब्रँड तयार केले जातात. गरज नसताना अशी औषधं लिहिली जात असल्याने रुग्णांचा खर्च वाढतो.

भीती दाखवून विक्री

“हे औषध घेतलं नाही तर धोका आहे”, “हेच नवं आणि बेस्ट आहे” अशा शब्दांत रुग्णांना घाबरवलं जातं. घाबरलेला रुग्ण विचार न करता पैसे मोजतो.

🧨 याचे गंभीर परिणाम

मध्यमवर्ग कर्जबाजारी होत आहे, गरीब रुग्ण उपचार अर्धवट सोडत आहेत, वृद्ध लोक औषधं बंद करत आहेत, तर दीर्घकालीन आजार अधिक गंभीर बनत आहेत. हे केवळ आरोग्याचं नाही, तर सामाजिक अन्यायाचं संकट असल्याचं चित्र आहे.

🏛 सरकारकडून अपेक्षित उपाय

डॉक्टरांनी औषध सॉल्ट नावाने लिहिणे बंधनकारक करावे

जीवनावश्यक औषधांवर कडक किंमत नियंत्रण आणावे

डॉक्टर–कंपनी व्यवहार पूर्णपणे पारदर्शक करावेत

प्रत्येक तालुक्यात जनऔषधी केंद्रे वाढवावीत

भ्रामक औषध जाहिरातींवर कठोर कारवाई करावी

👥 नागरिकांनी काय करावे?

डॉक्टरांना जनरिक पर्यायाबाबत विचारणा करावी

औषधांच्या बिलांची तपासणी करावी

जनऔषधी केंद्रांचा वापर वाढवावा

फसवणूक आढळल्यास तक्रार करावी

महाग औषध म्हणजे चांगलं औषध—हे समीकरण खोटं आहे.

औषधात उपचार असतो, ब्रँडमध्ये नफा!

व्हिडिओ सौजन्य..ABP माझा

श्री संदीप सुतार, बार्शी( तालुका अध्यक्ष, माहिती अधिकार कार्यकर्ता फेडरेशन, महाराष्ट्र राज्य )