📰 मानव अधिकार आयोगाकडे तक्रार कशी दाखल करावी?
नागरिकांचे मूलभूत हक्क अबाधित ठेवण्यासाठी आयोगाची मदत घ्या
मुंबई (प्रतिनिधी) : भारतीय राज्यघटनेने प्रत्येक नागरिकाला मूलभूत हक्क दिले आहेत. मात्र, एखाद्या व्यक्तीचे हे हक्क शासकीय अधिकारी किंवा यंत्रणेकडून भंगले गेल्यास, त्या व्यक्तीला न्याय मिळवून देण्यासाठी मानव अधिकार आयोग (Human Rights Commission) कार्यरत असतो. या आयोगाकडे कोणतीही व्यक्ती आपली तक्रार सहजरीत्या दाखल करू शकते.
—
🏛️ आयोगाची पार्श्वभूमी
भारत सरकारने मानवी हक्क संरक्षण अधिनियम, १९९३ लागू केला असून, त्याअंतर्गत राष्ट्रीय तसेच राज्यस्तरीय मानव अधिकार आयोगांची स्थापना करण्यात आली.
महाराष्ट्र राज्य मानव अधिकार आयोगाची स्थापना नोव्हेंबर २००१ मध्ये झाली.
—
📜 तक्रार करण्याची पद्धत
🔹 कोण तक्रार करू शकतो:
ज्याच्या मानवी हक्कांचे उल्लंघन झाले आहे, ती व्यक्ती किंवा तिच्या वतीने कोणतीही इतर व्यक्ती तक्रार दाखल करू शकते.
🔹 शुल्क:
तक्रार दाखल करताना कोणतेही शुल्क किंवा तिकीट लागत नाही.
🔹 भाषा:
तक्रार मराठी, हिंदी, इंग्रजी तसेच गुजराती भाषेत करता येते.
🔹 कोठे पाठवावी:
तक्रार राज्य मानव अधिकार आयोगाचे अध्यक्ष किंवा सचिव यांना पाठवावी.
—
⚖️ तक्रारीच्या विषयांमध्ये काय येते?
पोलिस कोठडीत झालेली अमानवीय मारहाण
कारागृह, बालगृह किंवा महिला सुधारगृहातील मृत्यू किंवा अत्याचार
हरवलेली बालके शोधण्यात प्रशासनाची उदासीनता
स्त्रियांवरील अत्याचार
दंगलीत किंवा आपत्तीमध्ये वस्त्र, निवारा, आरोग्य, शिक्षण यासंबंधी प्रशासनाकडून झालेली हेळसांड
शासकीय अधिकारी किंवा कर्मचाऱ्यांकडून नागरिकांवर झालेला अमानवीय वर्तन, छळ किंवा फसवणूक
—
📨 राष्ट्रीय मानव अधिकार आयोग — संपर्क
📍 पत्ता:
National Human Rights Commission (NHRC)
फरीदकोट हाऊस, कॉपरनिकस मार्ग,
नवी दिल्ली – 110001
📞 फोन:
(011) 23384856 / (011) 23382742
📞 सुविधा केंद्र: (011) 23385368
📱 मोबाईल: 9810298100
📠 फॅक्स: (011) 23386521 / 23384863 / 23382734
✉️ ईमेल: covdnhrc@nic.in (सामान्य तक्रार)
jrlaw@nic.in (कायदेशीर तक्रार)
🌐 वेबसाईट: www.nhrc.nic.in
—
🏢 महाराष्ट्र राज्य मानव अधिकार आयोग — संपर्क
📍 पत्ता:
मा. अध्यक्ष / सचिव,
मानवी हक्क आयोग, महाराष्ट्र राज्य,
हजारीमल सोमाणी मार्ग, कॅपिटल टॉकीजसमोर,
सी.एस.टी. स्टेशनजवळ, मुंबई – 400001
📞 फोन: 022-22034233
📠 फॅक्स: 022-22091804
—
📌 जनजागृती संदेश
मानवी हक्कांचे संरक्षण करणे ही केवळ शासनाची नव्हे, तर प्रत्येक नागरिकाची जबाबदारी आहे. अन्याय, अत्याचार किंवा अमानवीय वर्तनाच्या विरोधात आवाज उठवा — मानव अधिकार आयोग तुमच्या हक्कांसाठी उभा आहे.
