भूमिअभिलेख कार्यालयातील कामकाज, घोटाळे आणि नागरिकांनी करावयाच्या कायदेशीर तक्रारी
प्रत्येक तालुक्यात असलेले भूमिअभिलेख कार्यालय हे जमिनीच्या नोंदी, 7/12 उतारे, फेरफार (Mutation) आणि जमिनीचे मोजमाप यासारख्या कामांसाठी जबाबदार शासकीय कार्यालय आहे. मात्र काही ठिकाणी या कामात लाचलुचपत, विलंब आणि बनावट नोंदी अशा तक्रारी वाढत आहेत. नागरिकांनी अशा प्रकारच्या भ्रष्टाचाराविरुद्ध जागरूक राहून कायदेशीर तक्रार करणे आवश्यक आहे.
—
🏢 भूमिअभिलेख कार्यालयाचे मुख्य कामकाज
7/12 व 8A उतारे तयार करणे आणि दुरुस्ती करणे
जमिनीचा फेरफार (Mutation) नोंदविणे
वारसाचा दाखला घेऊन नाव लावणे
जमिनीचे सर्वेक्षण आणि नकाशे तयार करणे
भूधारक प्रमाणपत्र देणे
e-Sathi पोर्टलवरील अर्जांवर कारवाई करणे
हे सर्व काम महाराष्ट्र भूमिअभिलेख संहिता, 1966 आणि भूमिअभिलेख नियम, 1971 यांच्या आधारे केले जाते.
—
⚠️ सामान्य घोटाळे आणि फसवणुकीचे प्रकार
1. खोटा फेरफार दाखवणे किंवा बनावट नाव लावणे
2. लाच मागून काम मंजूर करणे
3. पैसे न दिल्यास फाईल महिनोन्महिने अडकवून ठेवणे
4. मोजणीमध्ये जाणीवपूर्वक चूक ठेवणे
5. “सिस्टम डाउन” सांगून हातात पैसे घेणे
—
🔎 घोटाळा ओळखण्याचे संकेत
दिलेली कागदपत्रे असूनही काम होत नाही
“बाहेरून काम लावा” किंवा “एजंट लावा” असा सल्ला दिला जातो
पावती न देता पैसे मागितले जातात
ऑनलाइन अर्ज असूनही प्रत्यक्ष हजर राहण्यास सांगतात
दुसऱ्याच्या नावाने नोंद केली जाते
—
📞 तक्रार कशी करावी?
१. लाचलुचपत विरोधात तक्रार (ACB – Anti Corruption Bureau)
वेबसाइट : https://acbmaharashtra.gov.in
हेल्पलाइन : 1064 (टोल फ्री)
तक्रारीत नमूद करावे :
अधिकारीचे नाव
घटना घडलेली तारीख व ठिकाण
मागितलेली लाच / अडथळा
शक्य असल्यास पुरावे (ऑडिओ / व्हिडिओ)
कायदेशीर आधार:
लाचलुचपत प्रतिबंधक कायदा, 1988 — कलम 7, 13
भारतीय दंड संहिता (IPC) — कलम 166, 167, 420
—
२. माहितीचा अधिकार (RTI) अर्ज
वेबसाइट : https://rti.maharashtra.gov.in
अर्ज करून आपल्या अर्जाची स्थिती, फेरफार मंजुरी किंवा प्रगती जाणून घ्या.
कायदा : माहितीचा अधिकार अधिनियम, 2005
—
💻 उपयुक्त संकेतस्थळे
1. https://bhulekh.mahabhumi.gov.in – 7/12, 8A पाहण्यासाठी
2. https://pdeigr.maharashtra.gov.in/eforms – e-Sathi अर्ज सादर करण्यासाठी
3. https://acbmaharashtra.net – ACB तक्रारीसाठी
4. https://rti.maharashtra.gov.in – RTI साठी
—
⚖️ सावधगिरीचे कायदेशीर उपाय
सर्व अर्ज ऑनलाइन पोर्टलवरून करा
प्रत्येक व्यवहाराची पावती ठेवा
RTI व ACB चा वापर करून प्रगती तपासा
दलालांपासून सावध रहा, ते अधिक अडचणीत टाकतात
नियमितपणे 7/12 उतारा आणि नकाशा तपासा
भूमिअभिलेख कार्यालयातील कामकाजात पारदर्शकता यावी, भ्रष्टाचार थांबावा यासाठी नागरिकांनी स्वतः जागरूक राहणे, सर्व व्यवहार डिजिटल माध्यमातून करणे आणि गैरप्रकार आढळल्यास Anti-Corruption Bureau कडे तक्रार करणे हेच सर्वात प्रभावी पाऊल ठरेल.
